Przywłaszczenie


 

Przestępstwo przywłaszczenia jest uregulowane w art. 284 Kodeksu Karnego (KK). Poniżej jego treść:

§ 1. Kto przywłaszcza sobie cudzą rzecz ruchomą lub prawo majątkowe, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3. 
§ 2. Kto przywłaszcza sobie powierzoną mu rzecz ruchomą, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5. 
§ 3. W wypadku mniejszej wagi lub przywłaszczenia rzeczy znalezionej, sprawcapodlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku. 
§ 4. Jeżeli przywłaszczenie nastąpiło na szkodę osoby najbliższej, ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego.

Trzeba pamiętać o rozróżnieniu kradzieży i przywłaszczenia.

Mamy kwalifikowaną postać przywłaszczenia, czyli przywłaszczenie mienia powierzonego. Jak rozumieć ten przepis, że rzecz jest powierzona ? Do powierzenia może dojść na podstawie okoliczności prawnych bądź faktycznych. Np. listonosz ma doręczyć list zwykły od cioci do wujka i w tym liście znajduje się 100 zł dla wujka od cioci i on te pieniądze zabiera dla siebie. Z czym mamy tu do czynienia: z kradzieżą zwykłą, z przywłaszczeniem rzeczy powierzonej czy ze zwykłym przywłaszczeniem ? Nie jest to rzecz powierzona, bo nie mamy powierzenia listonoszowi tego listu, przy przesyłce wartościowej byłoby to powierzenie. Więc tutaj będzie kradzież zwykła bądź przywłaszczenie zwykłe. Różnie sądy to oceniają, albo jedno albo drugie, nie ma jednolitości. Jeśli przyjmiemy, że jest dzierżycielem, to będziemy mieć do czynienia z kradzieżą zwykłą, a jeśli przyjmiemy, że jest posiadaczem, to z przywłaszczeniem zwykłym. Trzeba jednak sięgać w każdym przypadku do umowy, bo to będzie miało znaczenie.
W par. 3 jest uregulowany przypadek mniejszej wagi, tak samo jest w art. 278, 293, 294 KK, to znaczy że zasługuje na mniejszą sankcję. Taki czyn cechuje mniejsza niż typowa zawartość społecznej szkodliwości. Jest to czyn obejmujący kategorię przedmiotową, jak i podmiotową, a więc abstrahuje to od osoby sprawcy. Nie ma znaczenia tutaj zachowanie sprawcy ani po ani przed czynem, a więc naprawienie szkody, przeproszenie pokrzywdzonego itp. Wartość rzeczy będącej przedmiotem przestępstwa czy wykroczenia jest istotna, jednakże nie jest jedynym kryterium np. działanie kieszonkowca, gdzie wartość mienia kradzionego jest tylko przypadkowa jest wypadkiem mniejszej wagi prawie zawsze, mimo iż może on skraść dość pokaźną sumę pieniędzy. Gdy ktoś korzysta z okoliczności i kradnie z samochodu ulegającemu wypadkowi albo jak matka się przewróci z wózkiem na przejściu dla pieszych – to wypadek mniejszej wagi. Przy rozboju też będzie przypadek mniejszej wagi - zależeć to będzie od sposobu działania sprawcy głównie, czyli czy ktoś kogoś popchnął, pobił itp., ale też oczywiście będzie to zależało od wartości mienia.

Zobacz również:

  1. Kradzież a przywłaszczenie
  2. Rozbój
  3. Kradzież z włamaniem