Budowa sprawozdania finansowego według ustawy o rachunkowości

Sprawozdanie finansowe jest nieocenionym źródłem informacji o działalności każdego przedsiębiorstwa. Są to wyniki finansowe przedsiębiorstwa, które sporządza się zgodnie z zasadami rachunkowości. Sporządzanie ich uregulowane jest w rozdziale 5 ustawy o rachunkowości z dnia 29 września 1994 r. Sprawozdanie finansowe sporządza się na koniec roku obrachunkowego lub w inny dzień zamknięcia ksiąg rachunkowych. Wedle art. 45 punktu 2 sprawozdanie finansowe składa się z:

  • bilansu
  • rachunku zysków i strat
  • informacji dodatkowej.

Sprawozdanie finansowe jednostek określonych w art. 64 ust.1, czyli m.in.: banków, zakładów ubezpieczeń, zakładów reasekuracji, spółek akcyjnych, z wyjątkiem spółek będących na dzień bilansowy w organizacji, obejmuje ponadto zestawienie zmian w kapitale własnym oraz rachunek przepływów pieniężnych.
Do rocznego sprawozdania finansowego dołącza się sprawozdanie z działalności jednostki, jeżeli obowiązek jego sporządzania wynika z ustawy lub odrębnych przepisów. Zarówno sprawozdanie finansowe, jak i sprawozdanie z działalności jednostki sporządza się w języku polskim i w walucie polskiej.
Pierwsza część sprawozdania finansowego to bilans, który obejmuje wykaz aktywów i pasywów na dzień kończący bieżący i poprzedni rok obrotowy. Bilans jest najbardziej przydatnym elementem sprawozdania. Aktywa to majątek firmy – to, co firma posiada. Aktywa w sprawozdaniu finansowym ułożone są wedle ich płynności. Na początku umieszczone są wartości niematerialne i prawne, następnie rzeczowe aktywa trwałe, inwestycje, zapasy, należności a na końcu środki pieniężne. Śledząc pasywa, znajdziemy informację o finansowaniu aktywów. Zatem pasywa są to przede wszystkim: kapitały własne, kredyty, pożyczki oraz zobowiązania wobec dostawców. Podstawową zasadą, jaką kierujemy się sporządzając bilans jest założenie, że suma aktywów musi być równa sumie pasywów. Z bilansu dowiemy się, jaka jest wielkość firmy, poznamy strukturę bilansową, czyli relację poszczególnych aktywów oraz wzrosty i spadki poszczególnych pozycji.
Drugim elementem sprawozdania finansowego jest rachunek zysków i strat. Może on zostać sporządzony w wariancie kalkulacyjnym lub porównawczym. Większość firm sporządza go w wariancie porównawczym (za wyjątkiem spółek giełdowych dla których obligatoryjnym jest wariant kalkulacyjny). W rachunku zysków i strat ujmuje się wszystkie przychody oraz koszty. Zysk to różnica między przychodami a kosztami. Jeżeli wartość kosztów przewyższy wartość przychodów to będzie to znak, że działalność przynosi stratę. Rachunek zysków i strat również sporządzony jest za dwa ostatnie okresy sprawozdawcze w celu sprawdzenia, czy firma się rozwija.
W rachunku zysków i strat odnajdziemy również informację o strukturze innych kosztów i przychodów. Dowiemy się m.in.: jakie firma płaci odsetki oraz jakie straty nadzwyczajne poniosła. Informacja dodatkowa jest trzecim obligatoryjnym elementem sprawozdania finansowego. Składa się z ‚wprowadzenia do sprawozdania finansowego’ oraz ‚dodatkowych informacji i objaśnień’. Z informacji dodatkowej dowiemy się m.in.: za jaki okres zostało sporządzone sprawozdanie i czy kontynuacja działalności przedsiębiorstwa jest zagrożona w przyszłości. Ponadto informacja dodatkowa zawiera adnotację o strukturze kapitału podstawowego, komunikat, na jakiej części majątku ustanowione są zabezpieczenia oraz jaka jest wartość majątku i dokonanych odpisów amortyzacyjnych.