Co obejmuje a czego nie obejmuje układ w postępowaniu upadłościowym ?

Postępowanie upadłościowe zostało uregulowane ustawą z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze. Upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań. Postępowanie upadłościowe może przybrać dwie formy:

  • pierwszą połączoną z likwidacją majątku;
  • drugą związaną z zawarciem układu.

W związku z powyższym, sąd ma dwie możliwości: może ogłosić upadłość obejmującą likwidację majątku dłużnika albo ogłosić upadłość z możliwością zawarcia układu. Ten drugi sposób bierze się pod uwagę, jeśli zostanie uprawdopodobnione, że w drodze układu wierzyciele zostaną zaspokojeni w wyższym stopniu niż po przeprowadzeniu postępowania upadłościowego obejmującego likwidację majątku dłużnika.
Ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu zobowiązuje upadłego do:

  • udzielania sędziemu-komisarzowi i nadzorcy sądowemu wszelkich potrzebnych wyjaśnień dotyczących jego majątku objętego postępowaniem;
  • umożliwienia nadzorcy sądowemu zapoznania się z przedsiębiorstwem upadłego, w szczególności z jego księgami rachunkowymi.

Jak wspomniano wcześniej układ jest zawierany, gdy wierzyciele są zainteresowani w utrzymaniu przedsiębiorstwa upadłego, którego funkcjonowanie stwarza możliwość zaspokojenia choćby części ich wierzytelności. Są oni nawet skłonni do rezygnacji z części przysługujących im wierzytelności po to, by w ogóle coś odzyskać. Do zawarcia układu potrzebna jest zgoda większości wierzycieli, która obowiązuje także mniejszość. Ponieważ możliwe jest, że większość będzie działała na szkodę mniejszości, potrzebna jest decyzja sądu, wyrażona w postaci orzeczenia; układ zatem obowiązuje, jeżeli zatwierdzi go sąd. Przyjmuje się, że układ stanowi zarazem umowę dłużnika z wierzycielem jak i orzeczenie sądu. Najwcześniej układ można zawrzeć na wstępnym zgromadzeniu wierzycieli, wówczas sąd wydaje postanowienie o ogłoszeniu upadłości z możliwością zawarcia układu wraz z postanowieniem o zatwierdzeniu układu. Układ wiąże wszystkich wierzycieli, których wierzytelności według ustawy objęte są układem, choćby nie zostały umieszczone na liście. Układ nie wiąże wierzycieli, których upadły umyślnie nie ujawnił i którzy w postępowaniu nie uczestniczyli.
Układ dłużnika z wierzycielami obejmuje całe zadłużenie, które powstało przed dniem ogłoszenia upadłości. Zostają objęte nim nawet wierzytelności zabezpieczone przez przewłaszczenie na zabezpieczenie: własności rzeczy, wierzytelności lub innego prawa. Obejmuje również odsetki od nich za cały czas opóźnienia się dłużnika ze spełnieniem świadczenia.
Układ nie obejmuje należności z tytułu: alimentów, rent odszkodowawczych za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa oraz śmierci, wierzytelności o wydanie mienia lub spłaconych za zgodą sędziego komisarza, długów spadkowych, gdy wierzyciel spadek nabył już po ogłoszeniu upadłości, a spadek wszedł do masy upadłości. Nie wchodzą do niego również składki na ubezpieczenie społeczne, wierzytelności ze stosunku pracy, zabezpieczone na mieniu upadłego hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym, skarbowym i hipoteką morską, gdy wierzyciel nie wyraził zgody na objęcie ich układem.