Traktat, Konwencja to umowa międzynarodowa, która ze względu na treść w Polsce ma rangę umowy międzynarodowej ratyfikowanej.

1957 r. – Dwa Traktaty Rzymskie – to było Europejska Wspólnota Gospodarcza i EUROATOM.
To są traktaty założycielskie dzisiejszej UE. EWWiS już nie istnieje, EWG zmieniła nazwę na Wspólnotę Europejską, a ta wchłonęła się w Unię Europejską 1 grudnia 2009 r. EUROATOM nadal istnieje, choć on zawsze miał znaczenie marginalne. To jest taka osobna wspólnota w ramach UE. Traktaty Rzymskie ujednolicały instytucjonalnie Wspólnotę. Powstał wtedy Trybunał, również Zgromadzenie Parlamentarne, zwane obecnie Parlamentem. Każda wspólnota miała osobny zamysł, co jeszcze widać w najstarszych orzeczeniach (orzeczenia o bezpośrednim stosowaniu jeszcze z lat 60-ych XX w.).

W 1965 r. podpisano Traktat Fuzyjny, który ujednolicił te wszystkie instytucje i nadał im brzmienie podobne do dzisiejszych.

1986 r. – Jednolity Akt Europejski – formalne ustanowienie wspólnego rynku. Od tego momentu wszystko przyspieszyło. W preambule tego aktu przepowiadano UE.

W Traktatach preambuła nie jest taka istotna, podobnie jak w prawie krajowym. Natomiast bardzo ważne jest w dyrektywach, które mają charakter ramowy. Czasami ta preambuła jest tam dłuższa niż część artykułowa i ważniejsza.

1992 r. – Traktat z Maastricht – EWG zmienia się na Wspólnotę Europejską. Utworzono Unię Europejską w trzech filarach. Wspólnota stała się I filarem i doszły jeszcze dwa – polityka zagraniczna i bezpieczeństwo oraz współpraca policyjna i sądowa. Od wejścia w życie tego traktatu – 1 listopada 1993 r. – możemy używać terminu unijny. W tym traktacie ustanowiono unię gospodarczo- walutową.

1997 r. – Traktat z Amsterdamu, który wszedł w życie w 1999 r. Tak długi odstęp między podpisaniem a wejściem w życie uzasadniony był coraz większym oporem politycznym i społecznym przed pełną integracją

2001 r. – Traktat z Nicei, który wszedł w życie w 2003 r.. Hasło „Nicea albo śmierć” dotyczyło sposobu głosowania. Dzięki postawie Polski ten system zachowano do 2014 r. pomimo innych zmian. Potem ma funkcjonować system podwójnej większości.

2004 r.- projekt Konstytucji dla Europy. De facto nie była to żadna konstytucja tylko projekt ujednolicenia Unii, bo Traktat o EWWiS już nie obowiązywał. Traktat o Wspólnocie Europejskiej był traktatem ramowym na zasadzie prawa ogólnego („lex generali”). Pozostałe akty to było prawo szczególne („lex specialis”) o charakterze uzupełniającym albo zmieniającym. Traktat Konstytucji dla Europy miał za zadanie przebudować istniejące regulacje, nie był to akt o randze wyższego rzędu analogicznie do konstytucji krajowych. Tam były pewne regulacje, które na skutek tego, że akt ten nie został podpisany, zostały przemycone do Traktatu Lizbońskiego. Ponadto w tej  Konstytucji znalazł się pomysł o likwidacji trzech filarów, usystematyzowania źródeł prawa, kwestie proceduralne. Było tam kilka takich politycznych kwestii sugerujących, że Unia staje się powoli państwem – wspólny hymn, wspólne godło. W art. I.6 Konstytucji dla Europy znalazł się także zapis o zasadzie pierwszeństwa, która do tej pory nie została nigdzie wyraźnie spisana. To było rozciągnięcie niepisanej zasady pierwszeństwa w prawie wspólnotowym na skodyfikowaną zasadę pierwszeństwa w całej UE. Hymn oraz godło Unia ma – ale nie jest to nigdzie spisane. Traktat Lizboński jest w dużej mierze reinkarnacją tego Traktatu Konstytucja dla Europy. Sam tekst Traktatu Lizbońskiego powstawał już wówczas, gdy było przesądzone, że pomysł Konstytucji padnie. Tekst Traktatu Lizbońskiego datuje się na 13 grudnia 2007 r., a wszedł w życie 01 grudnia 2009 r.

2. Nadmierne zadłużenie – może stanowić przesłankę ogłoszenia upadłości jedynie pewnej grupy podmiotów posiadających zdolność prawną.
W szczególności reguluje to art. 11 ust. 2 PUiN:
Dłużnika będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje.
Nie chodzi zatem o zobowiązania, które są wymagalne, ale nie spełnione w terminie, ale chodzi o wszystkie zaciągnięte zobowiązania.
To doprowadza do takich sytuacji, że jeżeli mamy do czynienia z osobą prawną, np. spółką z o.o. , której kapitał zakładowy wynosi 50.000 zł. I ta spółka bierze w leasingu maszynę i z tego leasingu wynika, że wartość tej maszyny to 1 milion złotych. Ta maszyna nie jest wówczas w majątku spółki, w majątku spółki jest tylko 50.000 zł. Jeżeli jeszcze firma nie ma żadnych należności od kontrahentów, no to wartość zobowiązań przekracza wartość majątku, jest nadmiernie zadłużona wówczas. Ten przepis nie ma jednak zastosowania do osób fizycznych, które prowadzą działalność  gospodarczą. Ci się mogą zadłużać, majątek mogą mieć bardzo mały. W stosunku do dłużnika będącego niewypłacalnym sąd może ogłosić upadłość.

W zakresie podstaw ogłoszenia upadłości istnieje coś takiego jak negatywna przesłanka ogłoszenia upadłości – coś takiego, co może albo musi być brane pod uwagę przez sąd dla rozstrzygnięcia, czy daną upadłość należy ogłosić, czy nie. Negatywne przesłanki ogłoszenia upadłości określone są w art. 12 i 13 PUiN:

Pierwsza przesłanka.
Art. 12. 1. Sąd może oddalić wniosek o ogłoszenie upadłości, jeżeli opóźnienie w wykonaniu zobowiązań nie przekracza trzech miesięcy, a suma niewykonanych zobowiązań nie przekracza 10% wartości bilansowej przedsiębiorstwa dłużnika.
Twórcom ustawy chodziło o to, żeby dać jakąś ochronę tym, którzy mają bardzo minimalne zadłużenie, a stan ich niewypłacalności jest bardzo krótki. Przy tym te dwie przesłanki muszą być spełnione łącznie.
2. Przepisu ust. 1 nie stosuje się, jeżeli niewykonanie zobowiązań ma charakter trwały albo gdy oddalenie wniosku może spowodować pokrzywdzenie wierzycieli.
3.  Oddalając wniosek o ogłoszenie upadłości sąd na wniosek dłużnika może zezwolić na wszczęcie przez dłużnika postępowania naprawczego, jeżeli nie ma przeszkód określonych w art. 492 ust. 3.

Zazwyczaj z możliwością zastosowania tego przepisu mamy do czynienia wtedy, kiedy z wnioskiem o ogłoszenie upadłości występuje nerwowy wierzyciel. Trzeba być jednak ostrożnym ze składaniem takich wniosków pochopnie, ponieważ jest taki przepis, który mówi, że ponosi odpowiedzialność odszkodowawczą wierzyciel, który składa wniosek o ogłoszenie upadłości w złej wierze. Wszyscy komentatorzy jednak  piszą, że nie można przypisać złej wiary temu wierzycielowi, któremu naprawdę zalega dłużnik z zapłatą. To dotyczy raczej tych sytuacji, kiedy mamy poważny spór czy istnieje czy nie istnieje wierzytelność i ktoś w zamian ustalania tej wierzytelności w toku normalnego procesu od razu składa wniosek o ogłoszenie upadłości.
Jaka jest suma zobowiązań, których nie wykonanie w terminie może skutkować ogłoszeniem upadłości ? – bezspornym jest, że chodzi o wartość bilansową przedsiębiorstwa, która wynika ze sprawozdania finansowego, a nie z wartości jego majątku, z jakiegoś oszacowania. Tylko z bilansu. Nie można zastosować tej fakultatywnej, negatywnej przesłanki, jeżeli co prawda niewykonywanie zobowiązań ma charakter krótkotrwały, ale brak jest perspektyw, żeby pojawiły się jakieś nowe okoliczności, które skutkowały by możliwością spłaty tych zobowiązań.

Druga przesłanka.
Przy ocenie podstaw ogłoszenia upadłości, wniosku o ogłoszenie upadłości sąd zawsze bada negatywną przesłankę, jaką jest brak majątku dłużnika wystarczającego na zaspokojenie kosztów postępowania.

Art. 13. 1. Sąd oddali wniosek o ogłoszenie upadłości, jeżeli majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania.

Składając wniosek o ogłoszenie upadłości należy wykazać w szczególności, że ta negatywna przesłanka nie zachodzi. Celem postępowania upadłościowego jest bowiem zaspokojenie wierzycieli w jak największym stopniu. Jeżeli postępowanie miałoby się toczyć tylko po to, aby pokryć koszty tego postępowania, to nie ma sensu wstrzymania tego postępowania i wniosek o ogłoszenie upadłości polega w takim przypadku oddaleniu. Jeżeli taka przesłanka pojawiła by się w toku postępowania, to wówczas takie postępowanie się umarza. Wówczas biegły szacuje jakie to byłyby koszty i porównuje do majątku, przy czym porównanie to nie jest do wartości bilansowej majątku, tylko do wartości szacunkowej. Dlatego też wniosek o ogłoszenie upadłości zawiera oprócz sprawozdania finansowego także aktualny wykaz majątku i jego szacunkową wycenę. Ta szacunkowa wycena pozwala na dokonanie oceny czy majątek wystarczy na pokrycie kosztów postępowania.

Trzecia przesłanka
Istnieje możliwość oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości, gdyby majątek dłużnika zgłaszającego wniosek o ogłoszenie upadłości był obciążony ograniczonymi prawami rzeczowymi w takim stosunku, że nie byłoby możliwe pokrycie kosztów postępowania. Nie jest to jednak przesłanka bezwzględna, ponieważ ustawodawca posłużył się pojęciem „sąd może”.
Art. 13. 2. Sąd może oddalić wniosek o ogłoszenie upadłości w razie stwierdzenia, że majątek dłużnika jest obciążony hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym, zastawem skarbowym lub hipoteką morską w takim stopniu, że pozostały jego majątek nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania.

Aktualne prawo upadłościowe wprowadza zasadę odrębności polegającej na uprzywilejowaniu tych wszystkich wierzycieli, którzy posiadają zabezpieczenia rzeczowe na majątku dłużnika. Jeżeli jest więc zabezpieczenie rzeczowe na majątku, to przy postępowaniu upadłościowym obejmującym likwidację majątku, środki pieniężne pochodzące ze sprzedaży tych składników majątkowych, gdzie są obciążenia rzeczowe, w pierwszej kolejności idą na zaspokojenie wierzycieli posiadających zabezpieczenia rzeczowe, a dopiero potem ogólne masy podlegające podziałowi wszystkich wierzycieli. Stąd jeżeli się okaże, że wszystko jest zabezpieczone rzeczowo, to nie można prowadzić postępowania tylko dla wierzycieli rzeczowych, oni mogą prowadzić egzekucję syngularną. Jeżeli się zatem okaże, że pozostały majątek nie wystarcza na zaspokojenie reszty wierzycieli, to wniosek o wszczęcie egzekucji się po prostu oddala.
Art. 13. 3. Przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się, gdy zostanie uprawdopodobnione, że obciążenia majątku dłużnika są bezskuteczne według przepisów ustawy albo gdy dokonane zostały w celu pokrzywdzenia wierzycieli, jak również gdy zostanie uprawdopodobnione, że dłużnik dokonał innych czynności prawnych bezskutecznych według przepisów ustawy, którymi wyzbył się majątku wystarczającego na zaspokojenie kosztów postępowania.

Umowa nie zmienia w sposób zasadniczy dotychczasowych rozwiązań związanych z unikaniem podwójnego opodatkowania. W dalszym ciągu podstawową metodą unikania podwójnego opodatkowania będzie metoda wyłączenia z progresją. Metoda zaliczenia proporcjonalnego znajdzie zastosowanie (tak jak dotychczas) jedynie do dochodów z dywidend, odsetek, należności licencyjnych i zysków majątkowych.

Źródło: http://www.podatki.abc.com.pl

Tworzenie spółki

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (w skrócie z o.o.) jest spółką kapitałową. Od spółek osobowych odróżnia je sam cel – spółka z o.o. może być tworzona w każdym celu prawnie dopuszczalnym. (Art. 151. § 1 Kodeksu Spółek Handlowych (KSH): Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością może być utworzona przez jedną albo więcej osób w każdym celu prawnie dopuszczalnym, chyba że ustawa stanowi inaczej.)
Przy spółkach osobowych zawiera się umowę w celu prowadzenia przedsiębiorstwa. Przy spółce z o.o. mogą się pojawić dwie odmiany spółek poza zawartą w celu prowadzenia przedsiębiorstwa:
1) spółki not for profit – zyski z działalności będą przeznaczane na cele określone w umowie (spółka może też uzyskać status organizacji pożytku publicznego),
2) spółki non profit – gdy prowadzą działalność naukową, kulturalną, nie nastawioną na osiąganie zysków, tworzą one alternatywę dla fundacji.

Spółka z o.o. może być utworzona przez jedną osobę lub większą liczbę osób. Wspólnikami zasadniczo mogą być osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, którym ustawa przyznaje osobowość prawną. Jest tylko jedno ograniczenie z art. 151. § 2 KSH: Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością nie może być zawiązana wyłącznie przez inną jednoosobową spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością. Ograniczenie to nie dotyczy jednoosobowych spółek akcyjnych, które mogą utworzyć jednoosobową sp. z o.o. Ponadto dotyczy to tylko tworzenia – w sposób wtórny może dojść do tego, że jednoosobowa sp. z o.o. nabędzie wszystkie udziały w innej sp. z o.o. Gdyby jedynym wspólnikiem była jednoosobowa sp. z o.o., sąd odmówi zarejestrowania takiej spółki w rejestrze.

Tworzenie spółki z o.o. składa się z 4 podstawowych etapów:
1)    zawarcie umowy spółki,
2)    powołanie władz spółki,
3)    wniesienie wkładów,
4)    wpis do KRS.
Należy pamiętać o szczególnych przypadkach np. utworzenie komunalnej osoby prawnej, czyli sp. z o.o. tworzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego wymaga wcześniejszej uchwały organu stanowiącego właściwej jednostki samorządu terytorialnego (rady gminy, rady powiatu). W przypadku państwowych osób prawnych może pojawić się kwestia rozporządzania majątkiem – wymagana jest zgoda Ministra Skarbu Państwa na rozporządzanie majątkiem powyżej 50.000 euro.

I. Zawarcie umowy spółki.

Umowa spółki zawierana jest przez wspólników w formie aktu notarialnego. Moment ten określamy jako zawiązanie spółki. Szczególnym przypadkiem będzie spółka jednoosobowa – taką umowę nazywamy wówczas aktem założycielskim. Art. 157 § KSH stanowi co powinna zawierać umowa spółki z o.o.:

§ 1. Umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością powinna określać:
1) firmę i siedzibę spółki,
2) przedmiot działalności spółki,
3) wysokość kapitału zakładowego,
4) czy wspólnik może mieć więcej niż jeden udział,
5) liczbę i wartość nominalną udziałów objętych przez poszczególnych wspólników,
6) czas trwania spółki, jeżeli jest oznaczony.
§ 2. Umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością powinna być zawarta w formie aktu notarialnego.

Firma spółki z o.o. może być obrana dowolnie, musi jednak zawierać dodatek wskazujący formę prawną (art. 160 KSH). Trzeba pamiętać, że pewne określenia, jak „bank” czy „poczta” są zastrzeżone dla pewnego rodzaju działalności.
Postanowienie Sądu Najwyższego z 28.02.2008 r., III CSK 245/07: „Zwrot „kancelaria prawna” w firmie sp. z o.o. może wprowadzać w błąd przez sugerowanie, że przedmiotem działalności spółki jest świadczenie pomocy prawnej przez osoby będące adwokatami lub radcami prawnymi”.

Siedziba spółki to miejscowość, w której siedzibę ma zarząd spółki.

Minimalna wysokość kapitału zakładowego to obecnie 5.000 zł – ustawodawca uzasadnił zmianę tym, iż ma to na celu ułatwić życie przedsiębiorcom. Raczej ułatwieniem byłoby uproszczenie procedur rejestracyjnych (np. w Niemczech zarejestrowanie spółki trwa 3 dni). Stanowi o tym art. 154 KSH:
§ 1. Kapitał zakładowy spółki powinien wynosić co najmniej 5 000 złotych.
§ 2. Wartość nominalna udziału nie może być niższa niż 50 złotych.
§ 3. Udziały nie mogą być obejmowane poniżej ich wartości nominalnej. Jeżeli udział jest obejmowany po cenie wyższej od wartości nominalnej, nadwyżkę przelewa się do kapitału zapasowego.

Umowa musi określać system udziałów – możliwe są 2 systemy udziałów:
1)    każdy wspólnik ma tylko jeden udział, przy czym udziały te mają nierówną wartość nominalną (jest to uzależnione od wielkości wniesionych wkładów), ale są podzielne,
2)    każdy wspólnik ma większą liczbę udziałów, wówczas udziały te są równe co do wartości nominalnej, ale są z kolei niepodzielne. Art. 153 KSH:
Umowa spółki stanowi, czy wspólnik może mieć tylko jeden, czy więcej udziałów. Jeżeli wspólnik może mieć więcej niż jeden udział, wówczas wszystkie udziały w kapitale zakładowym powinny być równe i są niepodzielne.

Poza systemem udziałów trzeba wskazać liczbę i wartość nominalną udziałów objętych przez poszczególnych wspólników. Umowa powinna także zawierać postanowienia dotyczące wkładów niepieniężnych, jeżeli są one wnoszone do spółki – osobę wspólnika, przedmiot wkładu i jego wartość.

Są także inne kwestie, które powinny znaleźć się w umowie spółki: np. jeśli będziemy chcieli umarzać udziały, trzeba to wpisać do umowy; podobnie jeżeli chcemy przewidywać dopłaty, kwestie związane z prawami i obowiązkami wspólników, instytucja podwyższenia kapitału zakładowego na mocy dotychczasowych postanowień umowy, szczególne korzyści lub dodatkowe obowiązki wspólników, możliwość stosowania zaliczki.

Ten podstawowy etap, czyli zawiązanie spółki, skutkuje także automatycznie objęciem udziałów przez wspólników. Zawarcie umowy jest jednocześnie zobowiązaniem do wniesienia wkładów wspólnika i powoduje objęcie udziałów. Charakterystyczną rzeczą jest to, że jest to umowa rozporządzająco-zobowiązująca, która wywiera podwójny skutek. Jeżeli w formie wkładów będą wnoszone rzeczy oznaczone co do tożsamości, zgodnie z art. 155 Kodeksu Cywilnego, zawarcie umowy powoduje przeniesienie własności takich rzeczy, w przypadku rzeczy oznaczonych co do gatunku lub pieniędzy konieczne jest dodatkowo przeniesienie posiadania.

Tego dotyczy wyrok Sądu Najwyższego z 3.07.2008 r., IV CSK 101/08 (choć dotyczy spółki jawnej, to można go stosować przy spółce z o.o.): Wspólnik spółki jawnej ma prawo odebrać należny mu zysk już po sporządzeniu sprawozdania finansowego za dany rok.

Umożliwi to większą kontrolę po stronie użytkownika usługi odnośnie swoich rachunków za telefon.
Zgodnie natomiast z art. 64a pkt 2 i 3 dostawca publicznie dostępnej usługi telekomunikacyjnej jest obowiązany, na żądanie abonenta, do:
2) nieodpłatnego blokowania połączeń wychodzących na numery poszczególnych rodzajów usług o podwyższonej opłacie oraz połączeń przychodzących z takich numerów,
3) umożliwienia abonentowi określenia maksymalnej ceny za jednostkę rozliczeniową usługi albo ceny za połączenie, w przypadku usługi taryfikowanej za całe połączenie, i nieodpłatnego blokowania połączeń wychodzących na numery usług o podwyższonej opłacie, których cena przekracza cenę maksymalną określoną przez abonenta w żądaniu, oraz połączeń przychodzących z takich numerów
- chyba że takie połączenia nie będą powodowały obowiązku zapłaty po stronie abonenta.

Powyższe uregulowania zapewnią możliwość większego kontrolowania dzieci bądź osób, za których połączenia płacimy w postaci możliwości bezpłatnego blokowania połączeń o podwyższonej opłacie, a także określenia maksymalnej ceny za takie usługi.

§ 1. W razie uznania jednego z małżonków za zmarłego domniemywa się, że małżeństwo ustało z chwilą, która w orzeczeniu o uznaniu tego małżonka za zmarłego została oznaczona jako chwila jego śmierci.
§ 2. Jeżeli po uznaniu jednego z małżonków za zmarłego drugi małżonek zawarł nowy związek małżeński, związek ten nie może być unieważniony z tego powodu, że małżonek uznany za zmarłego żyje albo że jego śmierć nastąpiła w innej chwili aniżeli chwila oznaczona w orzeczeniu o uznaniu za zmarłego. Przepisu tego nie stosuje się, jeżeli w chwili zawarcia nowego związku małżeńskiego strony wiedziały, że małżonek uznany za zmarłego pozostaje przy życiu.

3. Z chwilą prawomocnego orzeczenia wyroku rozwodowego.

Separacja – w wąskim zakresie stosowana, obowiązuje od 1999 r. , rozpoznają ją sądy okręgowe. Można wyróżnić dwie grupy przypadków jej stosowania :

1. Gdy małżonkowie chcą zniesienia wspólności majątkowej. Z chwilą orzeczenia prawomocnie separacji następuje rozdzielność majątkowa (można również uzyskać rozdzielność przez umowę u notariusza, ale taka umowa obowiązuje tylko między stronami, czyli „inter pares”). Poprzez separację uzyskuję się rozdzielność mająca skutki erga omnes.
2. Gdy małżonkowie np. ze względów religijnych nie chcą się rozwodzić, wówczas wnoszą tylko o separację.
Różnica między separacją a rozwodem jest przede wszystkim taka, że małżonkowie nie mogą zawrzeć ponownie związku małżeńskiego. Wszystkie elementy wyroku rozwodowego mogą się znaleźć w wyroku orzekającym separację, tylko skutek tych dwóch wyroków jest inny.

Nie ma w Polsce zasady konwersji polegającej na tym, że określony okres separacji automatycznie prowadzi do rozwodu. Ale efektywna separacja powoduje ułatwienie otrzymania rozwodu. Przy separacji nie ma zasady rekryminacji (polega ona na tym, że rozwodu nie może żądać małżonek wyłącznie winny rozpadu pożycia). Przy separacji małżonek wyłącznie winny może żądać orzeczenia separacji.

Sprawy o rozwód i separację prowadzi się w postępowaniu odrębnym. Odrębności w postępowaniu rozwodowym:
1. Art. 426 Kodeksu Postępowania Cywilnego (KPC) – do reprezentowania strony konieczne jest pełnomocnictwo udzielone do prowadzenia danej sprawy.
2. Art. 427 KPC – posiedzenia odbywają się przy drzwiach zamkniętych, chyba że obie strony żądają publicznego rozpoznania sprawy, a sąd uzna, że jawność nie zagraża moralności.
3. Jeżeli na pierwsze posiedzenie nie stawi się powód sąd może zawiesić postępowanie. Jeśli pojawi się pełnomocnik, nie można zawiesić postępowania z powodu nieobecności powoda.
4. Nie ma posiedzenia pojednawczego, ale sąd może skorzystać z prawa mediacji, jeżeli uzna że małżonkowie mogą się pojednać. Mediacja jest dobrowolna, wiec sąd musi uzyskać zgodę małżonków na prowadzenie mediacji.
5. Występuje obligatoryjne przesłuchanie stron. Jeśli są małoletnie dzieci, to sąd nie może ograniczyć się tylko do przesłuchania stron. Gdy strona uporczywie się nie stawia albo stawiwszy się nie bierze udziału w postępowaniu sąd może wydać wyrok zaoczny. Jeżeli sąd wyda orzeczenie bez wezwania tron do przesłuchania, może to być podstawą apelacji.
6. W toku postępowania sąd może raz zawiesić postępowanie na 3 miesiące, jeśli dojdzie do przekonania ze istnieją widoki na pojednanie małżonków. Podejmuje postępowanie na wniosek strony. Jeśli nie zostanie złożony wniosek o podjęcie postępowania, sąd po roku umarza postępowanie.
7. Powództwo wzajemne o rozwód lub separację nie jest dopuszczalne, ale strona może np. w odpowiedzi na pozew również żądać rozwodu.
8. Od wyroku rozwodowego nie przysługuje kasacja
9. Jest orzeczenie Sądu Najwyższego o możliwości wytoczenia przez prokuratora powództwa o rozwód oraz wstąpienia do postępowania – możliwość ta jest krytykowana w literaturze.
10. Interwencja uboczna jest niemożliwa.

Występują procesy związany z procesem o rozwód lub wynik tych procesów wpływa na bieg sprawy rozwodowej. Jest to najczęściej zbieg procesu o zaprzeczenie ojcostwa oraz zbieg procesu o ustanowienie rozdzielności majątkowej. Przyjmuje się zasadę, że nie zawiesza się postępowania o rozwód, gdy toczy się postępowanie o zaprzeczenie ojcostwa. Ten pogląd nie jest słuszny, bowiem orzekając rozwód z urzędu orzeka się także o władzy rodzicielskiej i alimentach, a także o kontaktach z dzieckiem. W procesie rozwodowym nie można ustalić rozdzielności majątkowej z datą wsteczną. Jednak gdy procesy o rozwód i ustanie rozdzielności majątkowej się pokrywają, można ustalić po orzeczeniu rozwodu rozdzielność majątkową z datą wsteczną, jeżeli pozew o ustalenie rozdzielności z datą wsteczną wpłynął przed osiągnięciem prawomocności orzeczenia o rozwodzie.

Przesłanki rozwodu
Ustawodawca przewiduje dwie pozytywne przesłanki rozwodu:
a) zupełny rozkład pożycia małżeńskiego – dotyczy sfery duchowej, fizycznej i gospodarczej. Uznano iż małżonkowie przy rozkładzie sfery duchowej i fizycznej mogą prowadzić wspólne gospodarstwo domowe – sąd wtedy może orzec rozwód. Jeśli natomiast nastąpił zupełny rozkład sfery duchowej i gospodarczej -  sąd nigdy nie orzecze rozwodu.
b) trwały rozkład pożycia – orzecznictwo wypracowało taki pogląd, że trwały rozkład nastąpił wtedy, gdy sąd nabierze przekonania na podstawie materiału dowodowego i doświadczenia życiowego, że powrót małżonków do wspólnego pożycia już nie nastąpi.
Gdy wystąpią te dwie powyższe przesłanki sąd jest obowiązany orzec rozwód. Sąd nie jest związany tymi okolicznościami, jeśli wystąpią 3 przesłanki negatywne rozwodu:
- gdy  na skutek rozwodu miałoby ucierpieć dobro małoletnich dzieci małżonków – sąd w każdej sytuacji bada czy rozwód nie jest sprzeczny z dobrem małoletnich dzieci. Sądy korzystają z opinii biegłych psychologów
- jeżeli rozwodu żąda małżonek wyłącznie winny rozkładu pożycia małżeńskiego, a niewinny nie wyraża zgody na rozwód, chyba że odmowa małżonka niewinnego jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego ( zasada rekryminacji jest w Polsce w pewnym stopniu ograniczona przesłanką zezwalającą na rozwód, właśnie jeśli odmowa małżonka niewinnego jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego)
- gdy rozwód jest sprzeczny z zasadami współżycia społecznego np. ciężka choroba strony.

W przypadku separacji przesłanką pozytywną jest zupełny rozkład pożycia, a negatywnymi dobro małoletnich dzieci i sprzeczność z zasadami współżycia społecznego.

Przepis ten został uchylony już 20 lipca 2011 r. nowelizacją ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Brzmiał on, że zwrotu nienależnie opłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne nie można dochodzić, jeżeli od dnia ich opłacenia upłynęło 5 lat. Aktualnie zwrot tych składek jest bezterminowy, a więc nawet Ci, którzy zapłacili składki na ubezpieczenie zdrowotne do dnia 19 lipca 2011 r. mogą dochodzić obecnie ich zwrotu, nawet po upływie 5 lat.

                                                                                                                                               Łukasz Mizera
                                                                                                                                               radca prawny

Rodzaje stosunków pracy

Stosunek pracy zgodnie z kwalifikacją przyjętą w Kodeksie Pracy (KP) może być przedmiotem umowy o pracę, powołania, wyboru lub mianowania. Kodeks w art. 77 wskazuje również na spółdzielczy stosunek pracy regulowany ustawą – Prawo spółdzielcze, do którego przepisy KP stosuje się w zakresie nieuregulowanym przepisami tej ustawy. Art. 25 § 1 KP wskazuje, że „umowę o pracę zawiera się na czas nieokreślony, na czas  nieokreślony lub na czas wykonywania określonej pracy”, w § 2 jest zaś mowa o tym, że „każda z umów wymienionych wcześniej może być poprzedzona umową o pracę na okres próbny, nieprzekraczający trzech miesięcy”. Przepis ten wskazuje na rodzaje umów o pracę. Typową umową o pracę jest umowa o pracę na czas nieokreślony w pełnym wymiarze czasu pracy (tzw. pełny etat). Nauka prawa pracy obecnie klasyfikuje tę umowę o pracę jako typową umowę o pracę, w przeciwieństwie do atypowych umów o pracę, którymi są wszystkie pozostałe rodzaje umów (czyli umowa o pracę na okres próbny, na czas określony, na czas wykonywania określonej pracy oraz w niepełnym wymiarze czasu pracy).

Umowa o pracę na czas nieokreślony

Jest to najbardziej pożądane przez pracowników rodzaj zatrudnienia, bowiem tworzą one trwałą więź i cechują się powszechną ochroną. Przy czym rodzaju umowy o pracę nie należy traktować jako jej postanowienia przedmiotowo istotnego (jej „essentialia negotii”), chociaż zgodnie z art. 29 § 1 KP rodzaj umowy o pracę powinien znaleźć się w samej jej treści. Jeżeli strony nie określiły rodzaju umowy, a z okoliczności towarzyszących jej zawarciu nie wynika nic innego, domniemywa się, że strony zawarły umowę na czas nieokreślony. Niektóre przepisy prawa wprowadzają automatyzm zawarcia umowy o pracę na czas nieokreślony niezależnie od woli stron, tj. taką regulację przewiduje art. 25¹ KP. Pracownikowi przysługuje powództwo o ustalenie treści stosunku pracy na podstawie art. 189 Kodeksu Postępowania Cywilnego, gdyby istniał spór co do tego, czy strony łączy terminowa lub bezterminowa umowa o pracę. W orzecznictwie i nauce prawa dopuszcza się możliwość zmiany w drodze porozumienia stron z umowy o pracę na czas nieokreślony na umowę o pracę na czas określony, przy czym orzecznictwo sądowe wyklucza możliwość takiej zmiany w drodze wypowiedzenia zmieniającego.

Umowa o pracę na okres próbny

Z art. 25 § 2 KP wynika, że każda z umów o pracę może być poprzedzona umową o pracę na okres próbny. Słowo „poprzedzona” oznacza, że ta umowa musi być zawarta przed innymi umowami o pracę, czyli musi poprzedzać nawiązanie innej umowy o pracę i w związku z tym nie jest dopuszczalne (nawet w drodze porozumienia stron) przekształcenie umowy o pracę na czas nieokreślony w umowę o pracę na okres próbny. Taka umowa o pracę ma charakter fakultatywny – nie ma przymusu zawierania tych umów przed innymi umowami. Nie zobowiązuje ona także stron do zawarcia w przyszłości innej umowy. Cel takiej umowy polega na tym, że sprawdza się przydatność danej osoby do wykonywania pracy na określonym stanowisku. Z treści tego przepisu można też wysnuć wniosek, że niedopuszczalne jest zawieranie po sobie kilku umów na okres próbny, mowa jest jedynie o tym, że jest to jedna umowa, przy czym zakreślono maksymalny czas okresu próby na trzy miesiące. Ciekawym zagadnieniem byłby aneks do takiej umowy, przedłużający okres próby, nie wykraczający jednak ponad trzy miesiące. Gdyby się okazało, że umowa o pracę na okres próby została zawarta z przedłużeniem tego okresu próbnego ponad trzy miesiące, to ta klauzula umowna jest nieważna z mocy art. 18  § 2 KP i w zamian za to można ustalić, że strony zawarły inną umowę – terminową lub bezterminową. Terminową wtedy, gdy wola obu stron była nakierowana na określenie terminu zakończenia tej umowy. Umowa o pracę na okres próbny ulega przedłużeniu z mocy prawa zgodnie z normą art. 177 § 3 KP do dnia porodu, gdyby miała być rozwiązania po upływie trzeciego miesiąca ciąży. Okresy wypowiedzenia tej umowy zostały wskazane są w treści art. 34 KP i wynoszą:
a)    3 dni robocze – jeżeli okres próbny nie przekracza 2 tygodni,
b)    1 tydzień – jeżeli okres próbny jest dłuższy niż 2 tygodnie,
c)    2 tygodnie – jeżeli okres próbny wynosi 3 miesiące.
Istotne jest, że z treści tego przepisu wynika, że jeżeli umowa na okres próbny została zawarta na okres krótszy niż 3 dni, nie można jej rozwiązać za wypowiedzeniem.