Firma spółki komandytowej cz. I

Regulację dotyczącą firmy spółki komandytowej zawiera przepis art. 104 Kodeksu Spółek Handlowych (KSH), który wprowadza kilka zasad:
a) firma spółki komandytowej powinna zawierać nazwisko jednego lub kilku komplementariuszy oraz dodatkowe oznaczenie „spółka komandytowa” (§ 1)
b) dopuszczalne jest używanie w obrocie skrótu dodatku „sp.k.” (§ 2)
c) ten artykuł reguluje także kwestię uczestnictwa osób prawnych w spółce komandytowej – „jeżeli komplementariuszem jest osoba prawna, firma spółki komandytowej powinna zawierać pełne brzmienie firmy (nazwy) tej osoby prawnej z dodatkowym oznaczeniem „spółka komandytowa”. Nie wyklucza to zamieszczenia nazwiska komplementariusza, który jest osobą fizyczną” (§ 3),
d) „Nazwisko komandytariusza nie może być zamieszczane w firmie spółki. W przypadku zamieszczenia nazwiska lub firmy (nazwy) komandytariusza w firmie spółki, komandytariusz ten odpowiada wobec osób trzecich tak jak komplementariusz” (§ 4).

Na gruncie przepisu art. 104 § 4 KSH powstało wiele wątpliwości interpretacyjnych.
Pierwsza kwestia dotyczy odpowiedzi na pytanie, czy przepis art. 104 KSH wprowadza obowiązek zamieszczania w firmie spółki komandytowej firmy (nazwy) osoby prawnej będącej komplementariuszem, czy też jedynie określa, w jaki sposób ta firma powinna zostać ukształtowana, gdy osoba prawna jest komplementariuszem. Więc jedni przedstawiciele doktryny wskazują, że to obowiązek, że zawsze, gdy komplementariuszem jest osoba prawna, pełne brzmienie firmy tej osoby prawnej powinno znaleźć się w firmie spółki komandytowej.

Drugie stanowisko jest takie, że jeżeli już zamieszczamy firmę  osoby prawnej w firmie spółki komandytowej, to należy zamieścić pełne brzmienie tej firmy, ale umieszczenie tej firmy komplementariusza w firmie spółki komandytowej zasadniczo nie jest obowiązkiem. 

Raczej należy przychylić się do pierwszego stanowiska. Mamy tu do czynienia z obowiązkiem zamieszczania w firmie spółki komandytowej firmy (nazwy) osoby prawnej będącej komplementariuszem. Spółka komandytowa z udziałem komplementariusza będącego osobą prawną jest szczególnym typem spółki komandytowej. Po pierwsze, ze względu na to, że zmieniają się zasady reprezentacji. Oczywiście, jeżeli komplementariuszem będzie spółka z o.o., to w imieniu komplementariusza występuje organ osoby prawnej, czyli zarząd. Zatem to zarząd będzie występował też w imieniu spółki komandytowej. Druga cecha to możliwość ograniczenia odpowiedzialności do pewnej wyodrębnionej masy majątkowej. Jeżeli bowiem komplementariuszem jest spółka z o.o., ona może posiadać jakiś majątek (minimalnie obecnie 5.000 zł kapitału zakładowego), natomiast można w ten sposób ograniczyć odpowiedzialność do tej masy majątkowej spółki z o.o., gdzie wspólnicy nie odpowiadają już swoimi prywatnymi majątkami. W takim wypadku mamy do czynienia z „ograniczoną” odpowiedzialnością komplementariusza. Ten przepis wskazuje więc raczej na obowiązek ujawniania komplementariusza będącego osobą prawną w firmie spółki komandytowej.   
Druga wątpliwość, i to wątpliwość wskazywana wśród tych przedstawicieli doktryny, którzy uznają, że jest to obowiązek zamieszczania firmy komplementariusza będącego osobą prawną w firmie spółki komandytowej, sprowadza się do pytania, czy – jeżeli byłoby więcej osób prawnych będących komplementariuszami – w firmie spółki komandytowej należy zamieszczać firmy wszystkich tych osób prawnych, czy też wystarczy firma jednego komplementariusza będącego osobą prawną. Raczej, jeżeli przyjmujemy, że przepis art. 104 § 3 KSH wprowadza obowiązek, to konsekwentnie przyjąć należy, że ten obowiązek dotyczy wszystkich osób prawnych będących komplementariuszami. Jeżeli by się tak zdarzyło, że kilku komplementariuszy to osoby prawne, to wówczas wszystkie te osoby prawne należy ujawnić w firmie spółki komandytowej. Jednakże spółki komandytowe z udziałem osoby prawnej będącej komplementariuszem są z reguły takimi spółkami, w których mamy do czynienia tylko z jedną osobą prawną specjalnie utworzoną po to, by była komplementariuszem spółki. Więc rzadko zdarza się, by oprócz tej osoby prawnej w istniejących spółkach komandytowych z udziałem osób prawnych tych komplementariuszy było więcej.
Postuluje się również, by przepis art. 104 § 3 KSH odnosić także do „ułomnych osób prawnych”. Jeżeli więc jednostka organizacyjna nieposiadająca zdolności prawnej byłaby komplementariuszem, to jej firmę także należy ujawnić w firmie spółki komandytowej. Oczywiście nie należy tego traktować jako obowiązek ujawniania, ale jako postulat. Po pierwsze, przepisy o osobach prawnych stosujemy do „ułomnych osób prawnych” jedynie odpowiednio, a po drugie, już nie ma wyraźnego ograniczenia tej odpowiedzialności do jakiejś masy majątkowej (jak w spółce z o.o.), bo w przypadku jednostek organizacyjnych zawsze jeszcze wspólnicy dodatkowo odpowiadają za zobowiązania spółki.