Kumulacja przedmiotowa w podatku dochodowym od osób prawnych

W podatku dochodowym od osób prawnych analogicznie jak w podatku dochodowym od osób fizycznych mamy łączenie dochodów osiąganych przez podatnika. W podatku dochodowym od osób prawnych przyjęto zasadę, że dochód nalicza się narastająco w stosunku roku, ale nawet jeśliby pojawił się ujemny wynik finansowy, to podmiot ma obowiązek odprowadzić zaliczki na podatek.

W związku z powyższym w pewnym okresie obowiązywania ustawy wiele podmiotów było zdziwionych, że przy ujemnym wyniku finansowym dostawali wezwanie z urzędu skarbowego, a potem ewentualnie decyzję określającą zaległość podatkową (do 2003 r. wydawano decyzję wysokość zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę) w związku z nieodprowadzeniem w terminie zaliczek na podatek dochodowy i koniecznością zapłaty odsetek za zwłokę. Mimo tego, że zobowiązanie de facto nie powstawało, bo wynik finansowy na koniec roku był ujemny to wniesione zaliczki podlegały zwrotowi, ale jeśli mimo ustawowego obowiązku zaliczki nie zostały odprowadzone, trzeba było zapłacić odsetki za zwłokę na poczet niewniesionych w terminie zaliczek na podatek dochodowy.
Podatnik nie może sobie sam potrącać, czyli jeśli odprowadził zaliczki i teraz nagle okazuje się, że zaczynam ponosić stratę, to ja muszę dopiero zakończyć rok, złożyć sprawozdanie finansowe, poddać je badaniu i ogłosić i wtedy mam dopiero do zwrotu wpłacone zaliczki, bo dopiero to ostateczne sprawozdanie finansowe daje podstawę do żądania zwrotu.

Analogicznie jak w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych mamy wyłączenia z tej kumulacji i wtedy kiedy opodatkowaniu podlega przychód osiągnięty przez podatnika. Co do zasady podstawę opodatkowania określa się na warunkach wskazanych w art. 18 ustawy, ale zdarzają się sytuacje, że zamiast dochodu opodatkowaniu podlega przychód. W takich sytuacjach stawka odbiega od stawki przyjętej w przepisach prawa. Jest to zwłaszcza art. 21 ustawy o podatku od osób prawnych, który zawiera wyłączenia kumulacji przedmiotowej i pozwala na zastosowanie stawki np. 10%, 20% tj. innej niż przewidziana generalnie w tej ustawie.