Nowacja rozliczeniowa wprowadzona do polskiego prawa

4 sierpnia 2012 r. weszła w życie zmiana ustawy o obrocie instrumentami finansowymi oraz ustawy o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (Dz.U. 2012, poz. 836). Wprowadza ona do polskiego prawa instytucję partnera centralnego i tzw. nowację rozliczeniową.

Zmiany mają dostosować polskie przepisy do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie transakcji na instrumentach pochodnych będących przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym, partnerów centralnych i repozytoriów transakcji z dnia 15 września 2010 r. (tzw. „EMIR”), którego przewidywany termin wejścia w życie to druga połowa 2012 r.
Nowelizacja ustawy wprowadza wymóg dokonywania rozliczeń transakcji zawieranych na rynku finansowym w oparciu o wykorzystanie funkcji partnera centralnego i tzw. nowacji rozliczeniowej.

Funkcja partnera centralnego, którą w polskim systemie prawnym pełni krajowa izba rozliczeniowa, polega na wykorzystywaniu mechanizmu, w którym podmiot rozliczający transakcje staje się kupującym dla każdego sprzedającego i sprzedającym dla każdego kupującego, wygaszając w ten sposób prawa i obowiązki pierwotnych stron względem siebie.

Nowacja rozliczeniowa natomiast polega na tym, że w momencie przyjęcia przez izbę rozliczeniową transakcji do rozliczenia podmiot ten wstępuje w prawa i obowiązki pierwotnych stron transakcji. Zatem izba rozliczeniowa to podmiot bezpośrednio odpowiedzialny za rozliczenie transakcji, ponieważ z momentem przyjęcia transakcji rozliczenia izba rozliczeniowa musi doprowadzić do wykonania transakcji, nawet z wykorzystaniem własnego majątku.