Nowelizacja w prawie autorskim

W maju tego roku Sejm uchwalił poprawki w ustawie o Prawie autorskim i prawach pokrewnych. Zmiany te zostały wprowadzone na wniosek Trybunału Konstytucyjnego, którego głównym zarzutem były zapisy odnoszące się do trybu postępowania przed komisją prawa autorskiego. Nie spełniały one wymogów konstytucyjnych. Wprowadzono 27 poprawek o charakterze redakcyjnym.

Funkcjonowanie „tabel wynagrodzeń”, które ukazywały opłaty dla twórców, posiadających prawa autorskie, stawało się coraz bardziej problematyczną kwestią.  Jednym z głównych zarzutów sędziów Trybunału był wcześniejszy brak umożliwienia  „płacącym tantiemy” użytkownikom praw autorskich (czyli umownych opłat ustalanych procentowo)  uczestniczenia w ich zatwierdzaniu, w charakterze jednej ze stron. Pojawił się więc zapis ustalający dwuetapowy proces postępowania w przypadku ustalania owych tabel.

Każda tabela wynagrodzeń będzie sporządzana przez przedstawicieli obu stron – organizacji zbiorowego zarządzania, np. ZAiKS-u, czyli najstarszej i największej organizacji tego typu w Polsce, a także użytkowników praw autorskich. Najpierw tabelę muszą zatwierdzić przedstawiciele Komisji Prawa Autorskiego.

Jak podaje Gazeta Prawna z 19 lipca 2010 m.in. firmy zajmujące się dostarczaniem programów za pośrednictwem telewizji kablowej i satelitarnej kwestionują podstawy wyznaczania arbitrów wchodzących w skład komisji, gdyż mogą być one „nierówne i łamiące zasady”. Sądzą oni, iż największą liczbę członków będą mogły zgłosić wiodące stacje telewizyjne i rozgłośnie. Sytuacja taka wydaje się być bardzo prawdopodobna. Ten etap zatwierdzania, przed Komisją, może trwać nawet 6 miesięcy. Może on również ulec przedłużeniu w wyjątkowych, uzasadnionych sytuacjach. Drugi etap to postępowanie przed sądem.

Nowelizacja wprowadza również zmiany w zakresie liczby członków Komisji Prawa Autorskiego (czyli wskazywanych wcześniej arbitrów), z 40 na 30. Pojawia się nowy zapis, omawiający udzielanie licencji na eksploatację utworów.

Aby proponowane rozwiązania były zgodne z konstytucją muszą spełniać one kilka fundamentalnych zasad. Przede wszystkim zasadę kontradyktoryjności, czyli udzielanie się dwóch przeciwstawnych stron, prowadzących spór. W tym przypadku zasada ta została poniekąd wyegzekwowana. Dąży się również do zapewnienia bezstronności, która realizowana jest poprzez umożliwienie nadawcom zasiadanie w Komisji zatwierdzającej tabele. Żadna ze stron nie powinna mieć jednak przypisanej uprzywilejowanej pozycji. Czy zasady te znajdą swoje rzeczywiste odzwierciedlenie w praktyce po wprowadzeniu zmian 21 października 2010 roku przekonamy się dopiero po upływie dłuższego czasu.