Obowiązek podania informacji o liście osób objętych ochroną przez związek zawodowy

Podczas gdy nie wszyscy korzystają z ochrony związkowej, zwłaszcza jeśli mamy do czynienia z wieloma związkami zawodowymi, to trzeba wiedzieć który związek którego pracownika reprezentuje.

Aby ułatwić pracodawcy wywiązanie się z obowiązku konsultacji mamy kolejny obowiązek informacyjny, tym razem w art. 30 ust. 21 ustawy o związkach zawodowych, który stanowi, że pracodawca zgłasza się do zakładowej organizacji związkowej o podanie imiennej listy osób objętych ochroną z racji członkostwa czy z racji tego, że pracownik niezrzeszony zwrócił się o ochronę i ją uzyskał. Jeżeli organizacja związkowa w ciągu 5 dni od zapytania nie udzieli informacji, nie przekaże imiennej listy pracowników objętych ochroną pracodawca może ją ignorować i jest zwolniony z obowiązku współdziałania z tą organizacją w sprawach dotyczących pracowników objętych jej ochroną.

Ten przepis został dodany do ustawy w 1996r. i wydawać by się mogło, że ułatwił życie pracodawcom, związkom zawodowym i pracownikom. W gruncie rzeczy jednak jest to jeden z bardziej „niechlujnych” przepisów jakie obowiązują w ustawie o związkach zawodowych albo i całym prawie pracy. Był on źródłem wielu nieporozumień. Kiedy wszedł w życie pojawiło się pytanie czy obowiązek zasięgania informacji ma charakter pomocniczy, ma ułatwić pracodawcy zorientować się wobec kogo ciąży na nim obowiązek konsultacyjny, czy też jest to dodatkowy, obligatoryjny element całego trybu wypowiadania albo rozwiązywania bez wypowiedzenia umowy o pracę. Na początku wielu autorów uważało, że jest to obligatoryjny dodatkowy element procedury wypowiadania umowy o pracę. Takie też stanowisko zajął Sąd Najwyższy (SN) w wyroku z dnia 21.04.1999 r., I PKN 36/99 – „w celu zadośćuczynienia obowiązkowi prawnemu wynikającemu z art. 38 Kodeksu Pracy w związku z art. 232 Kodeksu Pracy w zw. z art. 30 ust.21 ustawy o związkach zawodowych, w każdym przypadku zamierzonego wypowiedzenia pracownikowi umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony pracodawca powinien o takim zamiarze powiadomić na piśmie wszystkie działające u pracodawcy organizacje związkowe i jednocześnie pytając te organizacje czy chronią pracownika, czyli zadając pytanie z art. 30 ust. 21 ustawy o związkach zawodowych.”

Stan faktyczny rozpatrywany przez SN był następujący: we wrześniu 1997 r. pracodawca zwrócił się do wszystkich działających u niego organizacji związkowych o imienną listę osób objętych ochroną, uzyskał takie listy, na żadnej z nich nie było nazwiska powódki. Po kilku miesiącach w czerwcu 1998 r. pracodawca wypowiedział powódce umowę o pracę bez konsultacji związkowej opierając się na wcześniej uzyskanej informacji od związków zawodowych. W toku procesu zainicjowanego odwołaniem od tego wypowiedzenia okazało się, że powódka na dwa tygodnie przed wypowiedzeniem przystąpiła do jednej z organizacji związkowej i uzyskała ochroną. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku napisał: „podstawowy obowiązek konsultacyjny wynika z art. 38 Kodeksu Pracy, jednakże aby prawidłowo dopełnić tego obowiązku każdorazowo jeżeli jest wypowiadana umową o pracę trzeba zawiadomić działające organizację związkowe pytając czy chronią pracownika”.