Podstawy prawne Bezpieczeństwa i Higieny Pracy

W Polsce prawna ochrona pracy opiera się przede wszystkim na dwóch źródłach: Konstytucji RP oraz art. 9 Kodeksu Pracy.

Konstytucja jako pierwsza gwarantuje prawo do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. Państwo jest zobowiązane do kontrolowania i nadzoru warunków jej organizacji i przebiegu. Kodeks pracy określa natomiast podstawowe obowiązki pracodawcy w tym zakresie.

Zgodnie z art 207, odnoszącym się do bezpieczeństwa i higieny pracy, pracodawca:

  • jest odpowiedzialny za stan bezpieczeństwa i higieny pracy,
  • musi chronić życie i zdrowie pracowników, zapewniając im właściwe warunki pracy, stosując przy tym osiągnięcia nauki i techniki,
  • jest zobowiązany organizować pracę, mając na uwadze bezpieczeństwo i higienę,
  • zapewnia przestrzeganie przepisów w tym zakresie w zakładzie pracy,
  • wydaje polecenia, mające na celu likwidację powstających uchybień,
  • musi zapewniać wykonanie nakazów, decyzji, zarządzeń wydawanych przez organy nadzoru nad warunkami pracy, czyli m.in. wykonanie zaleceń społecznego inspektora pracy.

W celu zapewnienia tego rodzaju bezpieczeństwa pracownikom wprowadzone zostały również oddzielne zasady bhp. Są to pozaprawne reguły właściwego postępowania w ramach wykonywania określonych czynności, zwłaszcza tych o podwyższonym stopniu ryzyka.

Poszczególne zasady bezpieczeństwa w pracy odnoszą się do wybranych jej aspektów, takich jak, m.in.:
pomieszczenie pracy (np.  pracodawca jest obowiązany utrzymywać pomieszczenia pracy w czystości i porządku oraz zapewnić ich okresowe remonty i konserwacje w celu zachowania wymagań bezpieczeństwa i higieny pracy; w pomieszczeniach pracy należy zapewnić oświetlenie naturalne i sztuczne, odpowiednią temperaturę, wymianę powietrza oraz zabezpieczenie przed wilgocią, niekorzystnymi warunkami cieplnymi i nasłonecznieniem, drganiami oraz innymi czynnikami szkodliwymi dla zdrowia i uciążliwościami.), czy też sam proces pracy (np. pracodawca jest obowiązany zapewnić pracownikom sprawnie funkcjonujący system pierwszej pomocy w razie wypadku oraz środki do udzielania pierwszej pomocy, maszyny i inne urządzenia techniczne muszą spełniać wymogi bezpieczeństwa).

Prace szczególnie niebezpieczne, czyli: roboty budowlane, rozbiórkowe, remontowe i montażowe prowadzone bez wstrzymania ruchu zakładu pracy lub jego części, prace w zbiornikach, kanałach, wnętrzach urządzeń technicznych i w innych niebezpiecznych przestrzeniach zamkniętych, prace przy użyciu materiałów niebezpiecznych, prace na wysokości  objęte są dodatkowymi wymogami bezpieczeństwa i higieny.