Powództwa przeciwegzekucyjne

Instytucję powództwa przeciwegzekucyjnego reguluje Kodeks postępowania cywilnego w art. 840-843. Powództwo przeciwegzekucyjne jest to powództwo, z którego skorzystać możemy w toku postępowania egzekucyjnego. Prawo do zastosowania tego powództwa przysługuje dłużnikowi lub osobie trzeciej. Daje ono wspomnianym podmiotom możliwość obrony przed prowadzoną egzekucją gdy narusza ona ich prawa. Wyróżnia się dwa rodzaje takich powództw:

  • powództwo opozycyjne
  • powództwo ekscydencyjne

Powództwo opozycyjne
Istotą powództwa opozycyjnego jest możliwość żądania pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności w całości lub części albo jego ograniczenia. Do wniesienia powództwa opozycyjnego legitymowany czynnie jest
1. dłużnik, gdy

  • przeczy zdarzeniom, na których oparto wydanie klauzuli wykonalności, a w szczególności gdy kwestionuje istnienie obowiązku stwierdzonego tytułem egzekucyjnym niebędącym orzeczeniem sądu albo gdy kwestionuje przejście obowiązku mimo istnienia formalnego dokumentu stwierdzającego to przejście
  • po powstaniu tytułu egzekucyjnego nastąpiło zdarzenie, wskutek którego zobowiązanie wygasło albo nie może być egzekwowane; gdy tytułem jest orzeczenie sądowe, dłużnik może powództwo oprzeć także na zdarzeniach, które nastąpiły po zamknięciu rozprawy, a także zarzucie spełnienia świadczenia, jeżeli zarzut ten nie był przedmiotem rozpoznania w sprawie

2. małżonek dłużnika, gdy

  • małżonek, przeciwko któremu sąd nadał klauzulę wykonalności na podstawie art. 787, wykaże, że egzekwowane świadczenie wierzycielowi nie należy się, przy czym małżonkowi temu przysługują zarzuty nie tylko z własnego prawa, lecz także zarzuty, których jego małżonek wcześniej nie mógł podnieść.

Powództwo opozycyjne wnoszone jest przeciwko wierzycielowi.

Powództwo ekscydencyjne
Powództwo ekscydencyjne przysługuje każdej osobie innej niż dłużnik wymienionej w tytule wykonawczym (czyli osobie trzeciej). Może ona żądać zwolnienia zajętego przedmiotu od egzekucji jeżeli ta egzekucja narusza jej prawa. W związku z tym osoba trzecia wnosi powództwo, gdy przedmiot został już zajęty w toku egzekucji, nie może wnieść powództwa przed wszczęciem egzekucji. Powództwo takie wytacza się przeciwko wierzycielowi, jednak jeżeli dłużnik zaprzecza prawu powoda, należy oprócz wierzyciela pozwać również dłużnika. Jak mówi art. 843 §3 powództwo można wnieść w terminie miesiąca od dnia dowiedzenia się o naruszeniu prawa, chyba że inny termin jest przewidziany w przepisach odrębnych.
Kodeks daje także możliwość wniesienia powództwa o zwolnienie zajętego przedmiotu od egzekucji administracyjnej. Do pozwu należy dołączyć postanowienie administracyjnego organu egzekucyjnego odmawiające żądaniu wyłączenia przedmiotu spod egzekucji. (art. 842)

Powództwo przeciwegzekucyjne można wytoczyć w trakcie egzekucji, a także przed jej wszczęciem w celu jej zapobiegnięcia. Sąd właściwy do rozpoznania tego powództwa określa się na podstawie art. 843.

  • Gdy egzekucja jest już prowadzona sprawę rozpoznaje sąd rzeczowo właściwy, w którego okręgu prowadzi się egzekucję.
  • Gdy powództwo wniesiono przed rozpoczęciem egzekucji właściwy jest sąd o właściwości ogólnej (art. 27-30 kpc, a zatem tam gdzie pozwany ma miejsce zamieszkania, a osoba prawna siedzibę). Dotyczy to tylko powództw opozycyjnych.

Powód ma obowiązek przytoczenia wszystkich zarzutów jakie mógł zgłosić w tym czasie, w przeciwnym razie grozi mu utrata prawa do korzystania z nich w dalszym postępowaniu.