Pozwy zbiorowe – treść pozwu, kaucja

Treść pozwu

Pozew powinien spełniać wymogi określone w art. 126 i 187 KPC, a ponadto powinien zawierać:
1)wniosek o rozpoznanie sprawy w postępowaniu grupowym
2)wskazanie okoliczności uzasadniających roszczenia jednego rodzaju, oparte na tej samej lub takiej samej podstawie faktycznej, w których występuje co najmniej 10 osób, a w przypadku roszczeń pieniężnych zasady ujednolicenia wysokości roszczeń członków grupy lub podgrup
3)w przypadku roszczeń pieniężnych określenie wysokości roszczenia każdego z członków grupy lub podgrup
4)oświadczenie powoda, że działa on w charakterze reprezentanta grupy.

Do pozwu należy dołączyć:
1)oświadczenia członków grupy o przystąpieniu do grupy i wyrażeniu zgody co do osoby reprezentanta grupy
2)umowę reprezentanta grupy z pełnomocnikiem, określającą sposób wynagrodzenia pełnomocnika.

Kaucja

Na żądanie pozwanego sąd może zobowiązać powoda do złożenia kaucji na zabezpieczenie kosztów procesu; pozwany zgłasza to żądanie najpóźniej przy pierwszej czynności procesowej (pozwany nie ma prawa domagania się kaucji, jeśli uznana przez niego część roszczenia wystarcza na zabezpieczenie kosztów). Sąd oznacza termin złożenia kaucji, który nie może być krótszy niż miesiąc oraz wysokość kaucji na podstawie prawdopodobnych kosztów, które poniesie pozwany. Kaucję powód składa w gotówce, a jej wysokość nie może przekraczać 20 % wartości przedmiotu sporu. W toku procesu jednak pozwany może żądać dodatkowego zabezpieczenia, jeżeli nie kaucja nie wystarczy na zabezpieczenie kosztów procesu. Jeśli powód nie wpłaci kaucji, po bezskutecznym upływie terminu do jej zapłaty, sąd odrzuci pozew lub środek odwoławczy na wniosek pozwanego orzekając o kosztach tak samo jak w przypadku cofnięcia pozwu. W przedmiocie kaucji sąd wydaje postanowienie, na które przysługuje zażalenie i może być ono wydane na posiedzeniu niejawnym. W terminie miesiąca od dnia uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie na wniosek pozwanego sąd zarządza zaspokojenie z kaucji przyznanych mu kosztów. Jeżeli pozwany w terminie nie zgłosi tego żądania, to sąd zarządzi wydanie tej kaucji powodowi na jego żądanie; sąd zarządzi zwrot kaucji powodowi natychmiast po dniu uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie, jeżeli pozwanemu kosztów nie przyznano.

Badanie wstępne pozwu na rozprawie

Na początku rozprawy sąd rozstrzyga czy w ogóle jest dopuszczalne postępowanie grupowe na podstawie złożonego pozwu i sąd zobowiązany jest odrzucić pozew, jeśli sprawa nie należy do postępowania grupowego. Gdy należy, to sąd wydaje postanowienie o rozpoznaniu sprawy w postępowaniu grupowym. Zażalenie przysługuje na odrzucenie pozwu i na postanowienie o rozpoznaniu sprawy. Gdy nastąpiło odrzucenie pozwu, to jeśli w terminie 6 miesięcy od uprawomocnienia się postanowienia w tym zakresie członek grupy wytoczył powództwo w normalnym trybie o roszczenie objęte pozwem grupowym, to w odniesieniu do tego roszczenia zostają zachowane skutki wytoczenia powództwa grupowego (np. w kwestii przedawnienia roszczeń).

Wszczęcie postępowania grupowego

Sąd zarządza wszczęcie postępowania grupowego po uprawomocnieniu się postanowienia o rozpoznaniu sprawy w postępowaniu grupowym. W treści ogłoszenia o wszczęciu powinno się znaleźć: oznaczenie sądu, stron, przedmiotu sprawy, informacje o możliwości przystąpienia do grupy osób, które mają jakieś roszczenia objęte powództwem poprzez złożenie pisemnego oświadczenia o przystąpieniu do grupy reprezentantowi grupy w oznaczonym terminie (1-3 miesięcy od daty ogłoszenia), zasady wynagrodzenia pełnomocnika oraz wzmiankę o wiążącym skutku wyroku wobec członków grupy. Ogłoszenie to zamieszcza się w poczytnej prasie o zasięgu ogólnokrajowym (w szczególnych wypadkach sąd może je zamieścić w prasie o zasięgu lokalnym). Nie zamieszcza się ogłoszenia, jeśli wynika z okoliczności sprawy, że wszyscy członkowie grupy złożyli oświadczenia o przystąpieniu do grupy. Po terminie zawartym w ogłoszeniu przystąpienie do grupy jest niemożliwe.

Treść oświadczenia o przystąpieniu do grupy na wezwanie zawarte w ogłoszeniu powinna zawierać:

a)określenie swego żądania
b)wskazanie okoliczności uzasadniających żądanie i przynależność do grupy
c)przedstawienie dowodów.

Postępowanie właściwe

Powód przedstawia sądowi wykaz osób, które przystąpiły do grupy (na podstawie ogłoszenia) dołączając oświadczenia o przystąpieniu do grupy, a następnie ten wykaz sąd doręcza pozwanemu. Zawisłość sporu między członkiem grupy a pozwanym powstaje z chwilą przedstawienia sądowi oświadczenia o przystąpieniu do grupy. Jeśli dana osoba wytoczyła przed wszczęciem postępowania grupowego powództwo o roszczenie przeciwko pozwanemu objęte postępowaniem grupowym, to ta osoba najpóźniej do dnia zakończenia postępowania w I instancji jest uprawniona do złożenia oświadczenia o przystąpieniu do grupy. Wówczas wobec niej sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania.

W każdym stanie sprawy, nawet przed wszczęciem postępowania, sąd może skierować strony do mediacji.

Zakazana jest interwencja uboczna członka grupy po stronie powoda.
Sąd może umożliwić pozwanemu podniesienie zarzutów co do członkostwa określonych osób  w grupie lub podgrupach w wyznaczonym przez siebie terminie nie krótszym niż miesiąc.

Ciężar udowodnienia przynależności członka do grupy spoczywa przy roszczeniach pieniężnych na powodzie. W przypadku roszczeń niepieniężnych wystarcza uprawdopodobnienie. Powód ma prawo zobowiązać członka grupy do złożenia dodatkowych dowodów i wyjaśnień w wyznaczonym terminie.

Sąd wydaje postanowienie, na które przysługuje zażalenie (może na posiedzeniu niejawnym) co do składu grupy po upływie wyznaczonego przez sąd terminu, nie krótszego niż miesiąc od dnia doręczenia powodowi zarzutów co do członkostwa. Po wydaniu powyższego postanowienia przez sąd oświadczenie członka grupy o wystąpieniu z grupy jest bezskuteczne. Jeśli osoba, która nie została objęta powyższym postanowieniem, a która przystąpiła do grupy, wytoczyła w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się powyższego postanowienia powództwa o roszczenie objęte postępowaniem grupowym, wtedy w skutkach jest takie same jak powództwo o postępowaniu grupowym.

Zmiana reprezentanta grupy może być dokonana przez sąd (postanowieniem na posiedzeniu niejawnym) na wniosek więcej niż połowy członków grupy. We wniosku trzeba wskazać proponowanego reprezentanta grupy wraz z jego oświadczeniem o zgodzie na bycie tym reprezentantem. Przy zmianie reprezentanta grupy nie dochodzi do wygaśnięcia udzielonego pełnomocnictwa adwokatowi bądź radcy prawnemu. Gdy złożono wniosek o zmianę reprezentanta grupy po wydaniu wyroku, bieg terminu do zaskarżenia wyroku nie może się skończyć wcześniej niż z upływem 2 tygodni od uprawomocnienia się postanowienia o zmianie reprezentanta grupy. Zgody więcej niż połowy członków grupy wymaga cofnięcie pozwu, zrzeczenie się lub ograniczenie roszczenia oraz zawarcie ugody (nie jest to możliwe, gdy sąd uzna, że dokonane czynności są sprzeczne z prawem, dobrymi obyczajami, zmierzają do obejścia prawa bądź rażąco naruszają interes członków grupy). Członek grupy lub podgrupy jest przesłuchiwany w charakterze strony.