Upadłość firmy a świadczenia pracownicze

Każda firma ma obowiązek wypłacania comiesięcznego wynagrodzenia – to oczywiste. Co jednak będzie, jeśli firma ogłosi upadłość? Pracownik może się wtedy domagać wypłaty niewypłaconego wynagrodzenia z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.
Upadłość pracodawcy wiąże się z tym, że nie jest on w stanie regulować swoich zobowiązań. Prawa pracownika w takiej sytuacji reguluje ustawa o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy. Wylicza ona przypadki, w których pracodawca uznawany jest za niewypłacalnego oraz wskazuje na zakres świadczeń pracowniczych, które podlegają zaspokojeniu.
Ustawa wyraźnie określa maksymalny okres zaspokojenia świadczeń – jest to nie więcej niż 3 miesiące. Dotyczy to również w przypadkach, w których pracodawca miał zaległości w wypłacaniu wynagrodzenia za pracę i o charakterze gwarancyjnym. Pracownik może się ubiegać również o wypłatę odszkodowania z tytułu skróconego okresu wypowiedzenia. Uwarunkowane jest to jednak tym, że ustanie stosunku pracy nastąpić musiało w okresie nie dłuższym niż dziewięć miesięcy od daty wystąpienia niewypłacalności pracodawcy lub nie dłuższym niż cztery miesiące po tej dacie.
Oprócz ograniczeń dotyczących czasy wypłacania świadczeń, ustawa reguluje również ich wysokość. W przypadku  wynagrodzeń za pracę, wynagrodzeń gwarancyjnych, dodatków wyrównawczych i składek na ubezpieczenia społeczne łączna ich kwota za okres jednego miesiąca nie może przekraczać przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia z poprzedniego kwartału, od dnia jego ogłoszenia przez prezesa GUS na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
W przypadku odprawy lub odszkodowania za skrócony okres wypowiedzenia, to wypłacone świadczenie nie może przekroczyć kwoty przeciętnego wynagrodzenia lub jego wielokrotności, w przypadku gdy roszczenie stanowi wielokrotność wynagrodzenia stanowiącego podstawę do jego ustalenia.
Środku z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wypłacane są również na wniosek pracownika lub byłego pracownika, a w przypadku ich śmierci także na wniosek osób uprawnionych do renty rodzinnej. Jeśli wniosek taki obejmuje roszczenia podlegające zaspokojeniu z funduszu, wypłata następuje niezwłocznie.
Podsumowując, do Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych można zgłosić się o wypłatę:
1) wynagrodzenia za pracę;
2) przysługujących pracownikowi na podstawie powszechnie obowiązujących przepisów prawa pracy:
a) wynagrodzenia za czas niezawinionego przez pracownika przestoju, za czas niewykonywania pracy (zwolnienia od pracy) i za czas innej usprawiedliwionej nieobecności w pracy,
b) wynagrodzenia za czas niezdolności pracownika do pracy wskutek choroby, o którym mowa w art. 92 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, z późn. zm.10)),
c) wynagrodzenia za czas urlopu wypoczynkowego,
d) odprawy pieniężnej przysługującej na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników,
e) ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy, o którym mowa w art. 171 § 1 Kodeksu pracy, należny za rok kalendarzowy, w którym ustał stosunek pracy,
f) odszkodowania, o którym mowa w art. 361 § 1 Kodeksu pracy,
g) dodatku wyrównawczego, o którym mowa w art. 230 i 231 Kodeksu pracy;
3) składek na ubezpieczenia społeczne należnych od pracodawców na podstawie przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych.
Do zgłoszenia wniosku o wypłatę środków z funduszu w razie niewypłacalności pracodawcy zgłosić się może:
pracownika, były pracownik lub osoby uprawnione do renty rodzinnej po śmierci pracownika
osoba pracująca na umowie o prace nakładczą
osoba pracująca na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług.