Wyłączenia stosowania przepisów Kodeksu Postępowania Administracyjnego

W Kodeksie Postępowania Administracyjnego (KPA) są pewne rodzaje postępowań, co do których przepisów KPA się nie stosuje i mamy tutaj dwa typy wyłączeń.

Jedno to wyłączenie bezwzględne – nie stosuje się przepisów KPA w sprawach karnoskarbowych.

Drugie to wyłączenie względne: w sprawach należących do właściwości polskich przedstawicielstw dyplomatycznych i urzędów konsularnych, chyba że przepis szczególny nie stanowi inaczej. Mamy wyłączenia względne wynikające z przepisów art. 3 § 3: nie stosuje się KPA także w sprawach wewnątrzadministracyjnych, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (np. przepisy o niektórych służbach mundurowych, gdzie do przeniesienia funkcjonariusza do pełnienia służby bądź do spraw związanych ze zwolnieniem ze służby stosuje się przepisy KPA). Jednakże z reguły stosunki nadrzędności i podległości w administracji publicznej są oparte o polecenie służbowe, a nie o decyzję.

Trzecie wyłączenie to problem relacji KPA i Ordynacji Podatkowej: przepisów KPA nie stosuje się do spraw uregulowanych w Ordynacji za wyjątkiem 2 działów, chociaż w KPA są podane 3 działy, ale zapomniał ustawodawca jednego działu wykreślić (dział V – Kolegium Kompetencyjne przy Sądzie Najwyższym, które zajmowało się rozstrzyganiem sporów kompetencyjnych między sądami administracyjnymi a organami administracji od 2004 r. nie obowiązuje). Następujące działy z KPA stosujemy do Ordynacji: o udziale prokuratora w postępowaniu administracyjnym oraz dział o skargach i wnioskach, z tym że KPA nie stosuje się do spraw uregulowanych w Ordynacji Podatkowej, jak stanowi art. 3, a nie do postępowania podatkowego. Zatem jeśli znajdziemy w Ordynacji jakąś lukę, a ta luka jest uregulowana w KPA, to wolno nam zastosować KPA, bo w Ordynacji nie jest to uregulowane. W Ordynacji uregulowana jest rozprawa odwoławcza przed organem II instancji, która właściwie jako pierwsza instancja rozpoznaje sprawy merytorycznie, I instancja w sprawach podatkowych tego nie robi, więc pojawia się pytanie czy do rozprawy w I instancji możemy stosować przepisy KPA, gdyż jest luka w Ordynacji, czy raczej przepisy o rozprawie w II instancji uregulowanej w Ordynacji ? Raczej należy przychylić się do tego, żeby stosować przepisy KPA do rozprawy w I instancji, choć są stanowiska, że trzeba stosować przepisy Ordynacji.