Zwolnienie komandytariusza z obowiązku wniesienia wkładu

Z wkładami związany jest jeszcze jeden przepis wywołujący pewne kontrowersje, mianowicie przepis art. 108 Kodeksu Spółek Handlowych (KSH).

Wskazuje on, że wkład wniesiony przez komandytariusza może być niższy od sumy komandytowej, przy czym niedopuszczalne jest zwolnienie komandytariusza z obowiązku wniesienia wkładu. To, że wkład może być niższy niż suma komandytowa, to niewątpliwe – to dwie odrębne kategorie prawne, które są od siebie niezależne. Oczywiście, zakres wniesienia wkładu wpływa na odpowiedzialność, ale nie wpływa na wysokość sumy komandytowej. Ten wkład może być niższy, równy lub wyższy od sumy komandytowej. Pamiętać należy, że nie może to być wkład symboliczny, bo to byłoby obejście przepisów ustawy. Samo określenie symboliczności również wywołuje wątpliwości, bo 1 zł to wkład symboliczny, ale po osiągnięciu jakiej wartości przestaje być symboliczny ? Można się z tymi wątpliwościami spotkać, gdyby taka granica miała być ustalona bądź przez notariusza sporządzającego umowę lub sąd rejestrowy mógłby wskazać na taki symboliczny wkład. Wiadomo natomiast, że takich reguł nie ma, stąd też umowa będzie miała w tym zakresie dość duży zakres swobody.
Art. 108 § 2 KSH wskazuje, że „postanowienie wspólników zwalniające komandytariusza z obowiązku wniesienia wkładu jest nieważne”. Wynika to z definicji umowy spółki handlowej zawartej w art. 3 KSH, zgodnie z którą każdy wspólnik jest zobowiązany do wniesienia wkładu. Dotyczy to zarówno komplementariuszy, jak i komandytariuszy w spółce komandytowej. Przepis art. 108 § 2 KSH tylko potwierdza tą regułę, niektórzy twierdzą nawet, że to jest superfluum ustawowe, dlatego że mówi o czymś, co jest oczywiste. Jeżeli przepis art. 108 § 1 KSH wskazuje, że wkład może być niższy, to nie możemy doprowadzić do takiej sytuacji, żeby nie wnosić żadnego wkładu. Można to postanowienie traktować na zasadzie potwierdzenia. Natomiast sam przepis wzbudził kontrowersje, ponieważ redakcja art. 108 spowodowała, że w literaturze pojawiła się jego następująca wykładnia: skoro art. 108 wskazuje wyraźnie, że tylko komandytariuszy nie można zwolnić z obowiązku wniesienia wkładu, to można z niego zwolnić komplementariuszy. Wnioskując przeciwnie z przepisu art. 108 KSH pojawiły się głosy, ze dopuszczalne jest zwolnienie komplementariuszy z obowiązku wniesienia wkładu. Takiej interpretacji należy się przeciwstawić zgodnie z ogólną regułą, że każdy wspólnik jest zobowiązany do wniesienia wkładu. Wynika to zarówno z art. 3 KSH, jak i art. 105 KSH dotyczącego elementów umowy spółki komandytowej, który stanowi o oznaczeniu wkładu każdego ze wspólników spółki komandytowej. Stąd też nie można zwolnić ani komandytariusza, ani komplementariusza z obowiązku wniesienia wkładu.